MİLLİYET.COM.TR / ABD basınından New York Times (NYT), ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik saldırı kararının aniden almadığını ifade ederek savaşa giden süreci açık açık yazdı. NYT’nin aktardığına göre Aralık ayında başlayan temaslar, Şubat ayındaki diplomatik görüşmeler ve eş zamanlı yürütülen askeri hazırlıkların ardından Washington, İsrail’le birlikte savaşa girdi.

SÜREÇ FLORİDA’DAKİ GÖRÜŞMEYLE BAŞLADI

Aralık ayında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Trump’ın Florida’daki malikanesi Mar-a-Lago’da bir araya geldi. Netanyahu bu görüşmede İran’ın füze tesislerinin vurulması için destek istedi.

Bu görüşmenin ardından ABD ile İsrail arasında İran’a karşı olası askeri seçenekler kapalı kapılar ardında değerlendirilmeye başlandı.

11 ŞUBAT: OVAL OFİS’TE KRİTİK ÜÇ SAAT

11 Şubat sabahı Netanyahu, Beyaz Saray’da Trump ile yaklaşık üç saat süren kritik bir görüşme gerçekleştirdi. Masada olası saldırı tarihleri, hedefler ve İran’la yürütülen diplomatik temasların askeri planları sekteye uğratmaması konusu vardı.

Aynı dönemde ABD yönetimi, İran’ın nükleer programı konusunda dolaylı görüşmeler yürütüyordu. Washington, İran’dan uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını talep etti; İran bu şartı kabul etmedi.

DİPLOMASİ SÜRERKEN ASKERİ YIĞINAK

Ocak ortasından itibaren ABD, Orta Doğu’ya kapsamlı askeri sevkiyat yaptı. Uçak gemileri bölgeye gönderildi, savaş uçakları ve hava savunma sistemleri konuşlandırıldı.

Şubat ortasına gelindiğinde ABD, haftalar sürebilecek bir operasyonu sürdürebilecek askeri kapasiteye ulaştı. Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’la anlaşmanın zor olduğunu açıkça dile getirdi. Diplomatik temaslardan sonuç çıkmadı.

BEYAZ SARAY’DA STRATEJİ DEĞİŞİKLİĞİ

18 Şubat’ta Beyaz Saray’daki güvenlik toplantısında iki seçenek masaya yatırıldı: sınırlı bir saldırı ya da İran yönetimini hedef alan kapsamlı bir operasyon.

ABD Genelkurmay Başkanı Dan Caine, olası Amerikan asker kayıpları ve bölgesel istikrarsızlık riskine dikkat çekti.

Başkan Yardımcısı JD Vance ise müdahale kararı alınacaksa bunun geniş çaplı ve hızlı olması gerektiğini savundu. Toplantı sonrası kapsamlı operasyon seçeneği ağır bastı.



İSTİHBARAT ANALİZİ

ABD merkezli istihbarat şirketi Central Intelligence Agency, İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in hedef alınması halinde ortaya çıkabilecek senaryolara ilişkin analiz hazırladı. Değerlendirmelerde daha sert bir liderin iş başına gelmesi, iç karışıklık çıkması veya Devrim Muhafızları içinde farklı bir kanadın güç kazanması ihtimalleri yer aldı.

SALDIRI EMRİNİ UÇAKTA VERDİ

İran tarafı ABD’ye yedi sayfalık bir öneri sundu ancak uranyum zenginleştirmeyi tamamen bırakmayı kabul etmedi. ABD’li yetkililer anlaşmanın mümkün olmadığı sonucuna vardı.

Trump, gazetecilere yaptığı açıklamada müzakerelerden memnun olmadığını söyledi. Cuma günü Teksas’a giderken başkanlık uçağında saldırı emrini verdi. Operasyon planı onaylandı.

CUMARTESİ SABAHI FÜZELER ATEŞLENDİ

ABD istihbaratı, İran’daki üst düzey sivil ve askeri isimlerin cumartesi sabahı Tahran’da aynı yerleşkede toplanacağını tespit etti. Bilgi İsrail’le paylaşıldı.

Cumartesi sabahı başlatılan saldırıda İran’ın dini lideri öldürüldü. Askeri ve nükleer tesisler hedef alındı. Operasyon sonrası bölgedeki çatışmalar yayıldı. ABD altı askerini kaybettiğini açıkladı. İran’da çok sayıda sivil yaşamını yitirdi.

NE OLMUŞTU?

İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'taİran'a askeri saldırı başlattı.

İranda İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.

ABD-İsrail saldırılarında,İranlideri Ayetullah Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.

İranKızılayı, ülkeye yönelik bombardımanlarda 555 kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu.

ABD-İsrail-İran savaşı genişliyor! İsrail karadan Lübnan'a girdi: Kritik ilerleyiş sürüyorTahran'ın trafik ışıkları İsrail'in infaz emrine dönüştü! 'Önce gözlerini aldık'